موسیقی کلاسیک در اصطلاح رایج به هنر موسیقی اروپایی اطلاق میشود. کلمه موسیقی کلاسیک به عنوان یک دوره تاریخی در صنعت موسیقی غرب هم به کار میرود. درواقع، موسیقی کلاسیک همان موسیقی هنری غرب است که در هفت دوره تاریخی تغییرات و تحولاتی را محتمل شده است. این هفت دوره تحولات موسیقی کلاسیک شامل دورههای زیر هستند:
• دوره وسطی: ( از سال ۵۰۰ تا ۱۴۰۰ میلادی)
• دوره رنسانس: ( از سال ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ میلادی)
• دوره کلاسیک: ( از سال۱۷۳۰ تا ۱۸۲۰ میلادی)
• دوره رمانتیک: ( از سال ۱۷۸۰ تا ۱۹۱۰ میلادی)
• دوره مدرن – کلاسیک: ( از سال ۱۹۱۰ تا ۱۹۷۵ میلادی)
• دوره معاصر: ( از سال ۱۹۷۰ تاکنون)
موسیقی کلاسیک یک سبک موسیقی است که متعلق به موسیقی سنتی کشورهای اروپایی است و برای خلق آن از قواعد و قوانین علم موسیقی استفاده میشود. موسیقی کلاسیک طرفداران زیادی در سرتاسر جهان دارد و بسیاری از چهرههای نامآشنا مانند بتهوون از پیروان این سبک موسیقی هستند.
موسیقی کلاسیک ایرانی چیست؟
موسیقی کلاسیک در اصطلاح قدیمیاش فقط برای اشاره به موسیقی هنری اروپایی استفاده میشد. اما در سالهای اخیر موسیقیدانان از واژه موسیقی کلاسیک ایرانی هم استفاده میکنند که درواقع منظور از واژه موسیقی کلاسیک ایرانی همان موسیقی سنتی و جدی ایرانی است که از دوران قدیم تاکنون نسل به نسل در موسیقی ایران تکرار شده و طرفداران زیادی هم داشته است. موسیقی کلاسیک ایرانی یا همان موسیقی سنتی ایرانی با نامهای دیگری مانند موسیقی ردیفی هم خوانده میشود و اشاره دارد به موسیقی سنتی ایران که شامل ردیفهای موسیقی ایرانی است. خود این ردیفها شامل آوازها و دستگاههای موسیقی ایرانی و همچنین قطعات ضربی در موسیقی ایرانی میشوند.
دستگاههای موسیقی ایرانی شامل دستگاههای زیر هستند:
۱٫ شور
۲٫ نوا
۳٫ همایون
۴٫ ماهور
۵٫ راست پنجگاه
۶٫ چهارگاه
۷٫ سهگاه
مشهورترین آوازهای موسیقی ایرانی شامل موارد زیر هستند:
۱٫ ابوعطا
۲٫ دشتی
۳٫ افشاری
۴٫ بیات ترک
۵٫ بیات اصفهان
قطعات ضربی موسیقی ایرانی شامل موارد زیر هستند:
۱٫ ضربی
۲٫ پیشدرآمد
۳٫ چهارمضراب
۴٫ تصنیف
۵٫ رنگ
هر یک از این دستگاه های موسیقی ایران و آوازها، نغمه یا ملودی خاصی دارند که از کنار هم قرار گرفتن این نغمهها با نظم و قاعده خاص سبکی از موسیقی پدید میآید که نشاندهنده آن دستگاه یا آواز خاص است.
برخی از معروفترین سازهایی که در موسیقی کلاسیک استفاده میشوند شامل:
پیانو، سازهای بادی برنجی مانند هورن ترومبون و…، سازهایی مانند تیمپانی و طبل بزرگ و…، سازهای زهی مثل ویولن، سل، ویولا و سازهای مشابه آنها، سازهای بادی چوبی مثل فلوت و ساکسیفون و… .
معروفترین چهرههای موسیقی کلاسیک جهان چه کسانی هستند؟
موسیقی کلاسیک بهعنوان یکی از پرطرفدارترین سبکهای موسیقی جهان افراد صاحبنام زیادی را به جهان موسیقی شناسانده است که اکثر افراد قطعههای مشهوری از این موسیقیدانان و نوازندگان بزرگ را به خاطر دارند. برخی از نامآشناترین چهرههای این سبک موسیقی عبارتاند از:
• مورس راول: آهنگساز و نوازنده فرانسوی که از شناختهشدهترین آثار او میتوان به بولرو و آرامگاه کوپرن اشاره کرد.
• یوهانس برامز: او پیانیستی ماهر و کلاسیکترین آهنگساز دوره رومانتیک بود.
• ولفگانگ آمادئوس موتزارت: او آهنگساز اتریشی و موسیقیدان سبک کلاسیک بود و آثار کمنظیری را خلق کرد.
• فردریک شوپن: یکی از تأثیرگذارترین موسیقیدانان سبک کلاسیک و نوازنده ماهر موسیقی رومانتیک بود.
• لودویگ فن بتهوون: سه اثر معروف این موسیقیدان آلمانی شامل فورالیس درلا مینور، آندانته درفاماژور و سمفونی شماره ۵ است.
• هایدن: به پدر موسیقی کلاسیک معروف بود که موسیقیدانان مشهوری چون بتهوون هم از پیروان وی بودند. معروفترین اثر هایدن آلبوم The best of Haydn است.
• یوهان سباستین باخ: یکی از معروفترین موسیقیدانان سبک کلاسیک است که در دوره باروک آثار درخشانی چون کنسرتوهای براندنبورگ، سوئیتها و پارتیتاها برای ساز کلاویهای و مس در سی مینور را خلق کرده است. باخ همچنین یکی از بهترین ارکنوازان و آهنگسازان جهان نیز هست.
موسیقی کلاسیک از گذشته تاکنون چه تغییراتی کرده است؟
موسیقی کلاسیک یکی از سبک های موسیقی جهان است که قدمت دیرینه دارد. در طول دورههای تاریخی مختلف تغییرات بسیاری را به خود دیده است. موسیقی کلاسیک از موسیقی مذهبی-دینی قرونوسطا و موسیقی استعماری دوره رنسانس عبور کرده است.
در سالهای زندگی موسیقیدانان معروفی مانند باخ و ویوالدی موسیقی کلاسیک به دوران علمی و جدی باروک گراییده است که در آن همهچیز در موسیقی بر اساس قدرتطلبی و اشرافی گری بوده است. در دوران کلاسیک که مصادف با قرن هجدهم میلادی است اهداف موسیقی کلاسیک از اهداف قدرتطلبانه و اشرافی فاصله گرفت و به سمت بیان اندیشهها، هنر و سرگرمی گرایید و سرانجام موسیقی کلاسیک بعد از گذر از سبک عاشقانه و احساسی رمانتیک در سالهای انتهایی قرن نوزدهم و در ابتدای قرن بیستم به سبک مدرن-کلاسیک تبدیل شد.
در موسیقی مدرن، موسیقی به سمت نوگرایی پیش رفت و افکار و باورهای قدیمی خلق موسیقی بهطورکلی با باورهای نو و بدیع جایگزین شدند. در دوره کنونی موسیقی کلاسیک در دوران معاصر به سر میبرد. در موسیقی کلاسیک معاصر علاوه بر نوگرایی و تجددگرایی در خلق آثار از سازها، دستگاهها و وسایل و آلات موسیقی جدیدی هم استفاده میشود. این موسیقی به سمت پالسهای تقریباً یکنواخت و تغییر فرم آهسته پیش رفته است و بیشتر از سازهایی مانند پیانو و اکسترا و پرکاشن در موسیقی کلاسیک معاصر استفاده میشود.
در سالهای اخیر با اضافه شدن ابزارهای جدید موسیقی از حالت طبیعی و سنتی خود فاصله گرفته است. استفاده از میکروفونهای الکتروویس، میکروفون بیسیم، ساب ووفرها و همچنین فرآیندهایی مانند آکوستیک صدا بیشازپیش بر فاصله گرفتن موسیقی از سبکهای طبیعی و آرامبخش و رفتن به سمت سبکهای خشن با صداهای بم و زیر و تغییر فرم سریع و دستگاهی پیش رفته است.